Meme sağlığının korunması, düzenli taramalar ve yeni gelişen şikayetlerin zamanında değerlendirilmesiyle mümkündür. Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümümüzde, kadınların yaşlarına, kişisel ve ailesel risklerine uygun meme sağlığı kontrollerini planlıyor; meme ile ilgili yakınmalarında ilk değerlendirme ve uygun uzmanlığa yönlendirme konusunda destek sağlıyoruz. Gerektiğinde meme radyolojisi ve meme cerrahisi uzmanlarıyla koordinasyon kurarak tanı ve takip sürecinin doğru şekilde ilerlemesini amaçlıyoruz.
Meme Hastalıkları Kapsamında Hangi Hizmetler Sunulur?
Koruyucu Meme Sağlığı ve Tarama
Herhangi bir yakınması bulunmayan kadınlarda meme kanseri taraması; yaş, kişisel öykü, ailede kanser öyküsü ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak planlanır. Tarama amacıyla mamografi temel görüntüleme yöntemidir. Bazı kadınlarda meme ultrasonografisi veya meme manyetik rezonans görüntülemesi (MR) gibi ek incelemeler gerekebilir. Tarama aralıkları tüm kadınlar için aynı olmayıp bireysel risk değerlendirmesine göre belirlenir. Ülkemizde mamografi taramalrı 40 yaşta başlamaktadır.
Meme Şikayetlerinin İlk Değerlendirmesi
Memede ele gelen kitle, ağrı, hassasiyet, meme başından akıntı veya meme derisinde değişiklik gibi şikayetlerde ayrıntılı öykü alınır ve uygun klinik değerlendirme yapılır. Yaşa ve bulgulara göre tanısal mamografi, ultrasonografi veya diğer incelemeler için yönlendirme sağlanır. Bu yakınmaların önemli bir bölümü iyi huylu nedenlere bağlı olsa da yeni veya devam eden değişikliklerin değerlendirilmesi önemlidir.
İyi Huylu Meme Hastalıklarının Takibi
Meme kistleri, fibroadenomlar ve diğer iyi huylu meme değişikliklerinde takip gereksinimi, klinik ve görüntüleme bulgularına göre belirlenir. Bazı bulgular yalnızca izlem gerektirirken, şüpheli veya değişiklik gösteren lezyonlarda ileri değerlendirme ya da biyopsi önerilebilir.
Ailesel ve Kalıtsal Meme Kanseri Riskinin Değerlendirilmesi
Ailede özellikle genç yaşta meme kanseri, yumurtalık kanseri veya birden fazla akrabada ilişkili kanser öyküsü bulunması kalıtsal yatkınlık açısından önem taşıyabilir. Kişisel ve ailesel öykü doğrultusunda gerekli görülen kadınlar genetik danışmanlığa yönlendirilerek BRCA1, BRCA2 ve ilgili diğer genler açısından test gereksinimi değerlendirilebilir. Yüksek riskli kadınlarda tarama yöntemi ve sıklığı farklılaştırılabilir.
Hangi Durumlarda Meme Sağlığı Değerlendirmesi İçin Başvurulmalıdır?
Yaş ve risk durumuna uygun rutin taramalar için herhangi bir şikayet olmadan da başvurulabilir. Bunun yanında memede veya koltuk altında yeni fark edilen kitle, tek taraflı ve kendiliğinden gelişen özellikle kanlı meme başı akıntısı, meme başında yeni içe çekilme, deride çökme veya kalınlaşma, geçmeyen kızarıklık ya da belirgin şekil değişikliği gibi bulgular geciktirilmeden değerlendirilmelidir. Meme ağrısı da özellikle tek bölgede sürekli olduğunda veya başka bir bulguyla birlikte görüldüğünde muayene gerektirebilir.
Muayene ve Tanı Süreci Nasıl İlerler?
Öykü ve Klinik Değerlendirme
Değerlendirme sırasında şikayetin süresi ve özellikleri, adet döngüsüyle ilişkisi, gebelik ve emzirme durumu, kullanılan ilaçlar ile kişisel ve ailesel hastalık öyküsü ele alınır. Gerekli durumlarda meme ve koltuk altı muayenesi yapılarak sonraki adımlar planlanır.
Mamografi, Ultrasonografi ve Meme MR
Mamografi, özellikle meme kanseri taramasında kullanılan temel görüntüleme yöntemidir. Ultrasonografi, ele gelen kitlelerin ve kistik oluşumların değerlendirilmesinde ve mamografiye ek olarak sık kullanılan bir yöntemdir. 40 yaşından genç kadınlarda ilk tercih edilen yöntemdir. Meme MR ise her hastada rutin olarak uygulanmaz; yoğun meme yapısına sahip kadınlarda, yüksek kanser riski veya belirli klinik ve radyolojik bulgular olduğunda tercih edilebilir. Görüntüleme yöntemi, hastanın yaşı ve değerlendirme amacına göre seçilir.
Biyopsi ve İleri İncelemeler
Klinik muayene veya görüntüleme sonucunda şüpheli bir bulgu saptanırsa kesin tanı için biyopsi gerekebilir. Biyopsi kararı ve işlemi, ilgili meme radyolojisi ve meme cerrahisi birimleri tarafından değerlendirilir. Her meme kitlesi biyopsi ya da ameliyat gerektirmez.
Meme Hastalıklarında Tedavi ve Takip Nasıl Planlanır?
Cerrahi Dışı Yaklaşımlar ve İzlem
İyi huylu meme yakınmalarında altta yatan nedene göre bilgilendirme, klinik ve görüntüleme takibi, uygun destekleyici önlemler veya gerektiğinde ilaç tedavisi önerilebilir. Meme ağrısı gibi şikayetlerde tedavi, muayene bulguları ve kişinin gereksinimleri dikkate alınarak bireyselleştirilir. Gereksiz girişimlerden kaçınılması ve önerilen kontrol aralıklarına uyulması önemlidir.
İleri Tedavi Gerektiren Durumlarda Yönlendirme
Cerrahi girişim, ileri biyopsi veya kanser tedavisi gerektirebilecek bulgularda hastalar uygun meme cerrahisi ve ilgili uzmanlık birimlerine yönlendirilir. Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümümüzün bu süreçteki rolü, meme sağlığına ilişkin koruyucu değerlendirmeleri yapmak, şikayetleri ilk aşamada ele almak ve gerekli yönlendirmeyi sağlamaktır.