1. KOÇ ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ
  2. BÖLÜMLERİMİZ

UYKU APNE POLİKLİNİĞİ VE UYKU LABORATUVARI

Uyku laboratuvarı, uyku bozukluklarının tanı ve tedavisi için kullanılan özel donanımlı bir ortamdır. Uyku laboratuvarında hastaların uyku sırasında çeşitli fizyolojik parametreleri ölçülür ve kaydedilir. Bu parametreler arasında beyin dalgaları, göz hareketleri, kas tonusu, solunum, kalp atışı, oksijen saturasyonu ve vücut hareketleri bulunur. Elde edilen ölçümler uyku evrelerini, uyku kalitesini ve uyku bozukluklarının varlığını belirlemek için kullanılır.

Uyku laboratuvarında en sık tanı konulan uyku bozukluklarından biri uyku apnesidir. Bununla birlikte huzursuz bacak sendromu, uykuda diş gıcırdatma, uyurgezerlik, uykuda korku, uykusuzluk gibi diğer uyku bozuklukları da teşhis ve tedavi edilebilir. Uyku laboratuvarı, uyku bozukluklarının erken teşhis ve tedavisinde önemlidir.

Uyku Apne Polikliniği ve Uyku Laboratuvarı bölümümüzden Doç. Dr. Baran Balcan tarafından onaylanan yazımızda, uyku laboratuvarında hangi hastalıklara bakıldığı ve hangi testlerin uygulandığı konusunda detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Uyku Laboratuvarı (Kliniği) Hangi Hastalıklara Bakar?

Uyku laboratuvarında farklı uyku sorunları teşhis edilebilir. Uyku laboratuvarında bakılan uyku bozuklukları arasında şunlar sayılabilir:

·        Uyku Apnesi: Uyku sırasında solunumun tekrarlayan şekilde durması veya zayıflaması durumudur. Uyku apnesi kalp krizi, inme, yüksek tansiyon, diyabet ve depresyon gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

·        Narkolepsi: Aşırı uyku hali, uyku felci, halüsinasyonlar ve ani kas gücü kaybı (katapleksi) ile karakterize bir uyku bozukluğudur. Narkolepsi, beyinde uyku-uyanıklık döngüsünü kontrol eden hipokretin adlı bir nörotransmitter eksikliğinden kaynaklanır.

·        Huzursuz Bacak Sendromu: Bacaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma veya ağrı gibi rahatsız edici hislere neden olan bir sinir sistemi bozukluğudur. Huzursuz bacak sendromu, uyku kalitesini bozar ve gündüz yorgunluğuna neden olur.

·        Parasomniler: Uyku sırasında ortaya çıkan anormal davranış, duygu, algı ve hareket bozukluklarıdır. Parasomniler arasında diş gıcırdatma (bruksizm), uyurgezerlik, uyku terörü, kabuslar, konuşma, yeme ve cinsel aktivite gibi durumlar sayılabilir.

·        Uykusuzluk: Uykuya dalmakta veya uyumakta zorluk çekme durumudur. Uykusuzluk konsantrasyonu, hafızayı, ruh halini ve bağışıklık sistemini olumsuz etkiler.

Bu tür uyku bozuklukları yaşam kalitesini ve vücut sağlığını ciddi şekilde etkileyebileceği için uyku sorunları yaşayan bireylerin bir uyku hekimine başvurmaları önerilir.

Uyku Bozuklukları Nasıl Tespit Edilir?

Uyku bozuklukları, uyku kalitesini ve sağlığını etkileyen bir grup durumdur. Uyku bozukluklarının tanısı, genellikle aşağıdaki yöntemlerin bir kombinasyonu ile yapılır:

·        Fizik Muayene: Uyku bozukluklarının altında yatan başka bir sağlık sorunu olup olmadığını anlamak için ilk olarak doktor tarafından fizik muayene yapılır. Bu muayenede uyku alışkanlıklarınız, stres seviyeniz, ilaç kullanımınız, yaşam tarzınız ve ruh haliniz gibi uyku kalitenizi etkileyebilecek faktörler sorgulanabilir.

·        Uyku Günlüğü: Uyku problemlerin boyutunu ve düzenini anlamak için en az 1 ile 2 hafta boyunca bir uyku günlüğü tutulması gerekebilir. Uyku günlüğünde uyku saatleriniz, uykuya dalma ve uyanma süreleriniz, uykunuzun bölünüp bölünmediği, gündüz ne kadar uykulu veya yorgun hissettiğiniz, kafein, alkol, ilaç veya uyku ilacı kullanımınız gibi bilgilerin kaydedilmesi gerekebilir.

·        Uyku Anketleri: Uyku problemlerinin türünü ve şiddetini belirlemek için bazı değerlendirme testleri yapılabilir. Bu testler uykusuzluk şiddeti indeksi, pittsburgh uyku kalitesi indeksi ve uyku bozukluğu tarama anketi gibi testleri içerebilir.

Uyku Laboratuvarı (Kliniği) Kapsamında Hangi Testler Uygulanır?

Uyku laboratuvarı, uyku bozukluklarının tanı ve tedavisinde uzmanlaşmış bir tıbbi birimdir. Bu birimde uyku sırasında beyin, kalp, solunum, kas ve göz gibi vücut fonksiyonlarını ölçen sensörler aracılığıyla çeşitli testler uygulanır. Uyku laboratuvarında uygulanan testler arasında şunlar sayılabilir:

·        Polisomnografi: Uyku bozukluklarının tanısında kullanılan kapsamlı ve güvenilir testlerden biridir. Bu test uyku laboratuvarında bir gece geçirmeyi gerektirir. Test sırasında uyku evreleri, solunum duraklamaları, horlama, kalp ritmi, oksijen seviyesi, kas tonusu, göz ve bacak hareketleri gibi veriler kaydedilir. Polisomnografi uyku apnesi, narkolepsi, parasomniler gibi uyku bozukluklarının tanısında kullanılabilir.

·        Çoklu Uyku Latans Testi: Uyku bozukluklarının tanısında polisomnografi ile birlikte veya ayrı olarak yapılabilir. Bu test, gündüz uykululuğunu ve REM uyku evresine geçiş süresini ölçer. Çoklu uyku latans testi narkolepsi veya hipersomni gibi uyku bozukluklarının tanısında tercih edilebilir.

·        Aktigrafi: Uyku ve uyanıklık döngüsünü takip eden bir cihazdır. Bu cihaz, bileğe takılarak hareketleri kaydeder. Aktigrafi testi sirkadiyen ritim bozuklukları, uykusuzluk, jet lag, vardiya çalışması gibi uyku bozukluklarının tanısında uygulanabilir.

·        Evde Uyku Apnesi Testi: Bu test uyku apnesi tanısı için, uyku laboratuvarına gitmeden evde de yapılabilir. Evde uyku apnesi testi uyku sırasında solunum ve oksijen seviyesini ölçen bir cihazla yapılır. Bu test, uyku apnesi şüphesi olan ancak uyku laboratuvarına gidemeyen veya gitmek istemeyen kişiler için uygun olabilir.

Uyku laboratuvarında yapılan testler, uyku bozukluklarının tanısına ve uygun tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olur.

Uyku Testi Ne Kadar Sürer?

Uyku testinin süresi testin türüne ve amacına göre değişir. Genellikle bu test bir gecede tamamlanabilir. Bununla birlikte bazı durumlarda test süresi iki veya üç gün sürebilir.

Bununla birlikte uyku testinin yapıldığı ortam da uyku testinin süresini etkileyebilir. Uyku laboratuvarında uyku testi yapmak, evde uyku testi yapmaktan daha uzun sürebilir.

Uyku Laboratuvarında Tedavi Süreci

Uyku laboratuvarında tedavi süreci, uyku testi sonucunda tanı konulan uyku bozukluğuna göre değişiklik gösterir. Uyku bozukluğunun türüne, şiddetine ve altta yatan nedenlerine bağlı olarak, uyku laboratuvarında veya evde farklı tedavi yöntemleri uygulanabilir. Uyku laboratuvarında tedavi süreci şunları içerir:
 

Uyku Bozukluğunun Tanısı

Uyku bozukluğunun tanısı uyku testi (polisomnografi) ile yapılır. Uyku testi uyku hastanede veya evde uygulanabilir. Uyku testi sonuçları uyku uzmanı tarafından değerlendirilerek uyku bozukluğunun tanısı konulabilir. Uyku bozukluğunun tanısı uyku evrelerini, uyku kalitesini, uyku bozukluğunun tipini ve şiddetini belirler.


Uyku Bozukluğunun Tedavisi

Uyku bozukluğunun tedavisi, uyku bozukluğunun tanısına göre belirlenir. Uyku bozukluğunun tedavisi, uyku laboratuvarında veya evde yapılabilir. Uyku bozukluğunun tedavisi, genellikle şu yöntemleri içerir:

·        Pozitif havayolu basıncı tedavisi uyku apnesi gibi solunumla ilgili uyku bozukluklarında kullanılır. Bu yöntemde, uyku sırasında burun veya ağızdan hava veren bir cihaz kullanılır. Cihaz havayolu basıncını artırarak solunum duraklamalarını önler ve oksijen alımını artırır. PAP tedavisi hastanede veya evde yapılabilir.
·        İlaç Tedavisi: Bu tedavi yöntemi narkolepsi, periyodik bacak hareketi bozukluğu, uykusuzluk gibi uyku bozukluklarında kullanılır. Bu yöntemd, uyku uzmanı, hastaya uyku bozukluğunun belirtilerini azaltmaya veya ortadan kaldırmaya yönelik ilaçlar reçete edebilir. İlaç tedavisi, hastanede veya evde yapılabilir.
·        Davranışsal Tedavi: Davranışsal tedavi yöntemi uykusuzluk, gece korkuları, uyurgezerlik gibi uyku bozukluklarında kullanılır. Bu yöntemde uyku uzmanı hastaya uyku alışkanlıklarını ve uyku ortamını iyileştirmeye yönelik tavsiyeler verir. Davranışsal tedavi hastane ortamında veya evde yapılabilir.


Uyku Bozukluğunun İzlemi

Uyku bozukluğunun izlemi uyku bozukluğunun tedavisinin etkinliğini ve güvenliğini değerlendirmek için yapılır. Uyku bozukluğunun izlemi, uyku laboratuvarında veya evde yapılabilir. Uyku bozukluğunun izlemi, genellikle şu yöntemleri içerir:

·        Tekrarlanan Uyku Testi: Bu yöntem, uyku bozukluğunun tedavisinin sonuçlarını ölçmek için kullanılır. Tekrarlanan uyku testi tedavi başlamadan önce ve tedavi sonrasında belirli aralıklarla tekrarlanır.
·        Sözlü veya Yazılı Geri bildirim: Bu yöntem, uyku bozukluğunun tedavisinin hastanın yaşam kalitesini nasıl etkilediğini öğrenmek için kullanılır. Sözlü veya yazılı geri bildirim uyku uzmanı, hastaya tedavi süreci ve sonuçları hakkında sorular sorar ve geribildirim alır. Sözlü veya yazılı geri bildirim uyku laboratuvarında veya evde yapılabilir.

Uyku, kaliteli bir hayat sürmek için oldukça önemlidir. Uyku ile ilgili oluşan sağlık sorunları yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle uyku sorunlarının etkili bir şekilde tedavi edilmesi gerekir. Uyku sorunlarının tedavisinde uyku laboratuvarına başvurulabilir.

SIK SORULAN SORULAR

  • Uyku apnesinin gece görülen belirtileri horlama, huzursuz uyku, tanıklı solunum durmaları, gece terlemeleri, reflü, sık idrara kalkmadır.
  • Gündüz semptomları arasında; sabah yorgun ve baş ağrısı ile uyanma, ağız kuruluğu, gündüz aşırı uykululuk hali, unutkanlık, konsantrasyon bozukluğu ve depresif duygudurum bulunuyor.
  • Uykuya dalmakta güçlük (İnsomni), uyurgezerlik (parasomni), huzursuz bacak sendromu, REM davranış bozukluğu da bölümümüzdeki tetkiklerle yönlendirilecek tedavi içi gruplar arasındadır.
  • İlaç tedavisine iyi yanıt vermeyen hipertansiyon, diyabeti kalp rahatsızlığı, astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) durumlarında da eşlik eden bir uyku apnesi olup olmadığı sorgulanmalıdır.
Bölümümüz Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı’nın uzmanlık alanı içinde faaliyet göstermektedir.
İçerik ve komplikasyonları itibariyle multidisipliner bir yaklaşım ile nöroloji, kulak burun boğaz, kardiyoloji, iç hastalıkları, endokrinoloji, psikiyatri ve aile hekimliği uzmanlık alanlarını da yakından ilgilendirmektedir.
  • Evde kardiyorespiratuvar uyku testi
  • Uyku laboratuvarında polisomnografi
  • Gündüz Çoklu Uyku Latanse Testi
  • Ağır Vasıta Sürücülerinde Simülatör Destekli Uykululuk Testi (Araştırma aşamasında)